Pogodzić Piłsudskiego z Dmowskim. Chrześcijaństwo – republikanizm – narodowość

Pogodzić Piłsudskiego z Dmowskim. Chrześcijaństwo – republikanizm – narodowość

Debata o polskiej polityce wschodniej w III RP ogniskuje się wokół dwóch skrajnych koncepcji, będących współczesną emanacją konkurencyjnych idei polityki wschodniej z czasów II RP: federacyjnej – reprezentowanej przez obóz marszałka Piłsudskiego oraz inkorporacyjnej – związanej z Narodową Demokracją Romana Dmowskiego. O ile pierwsza z nich znalazła swego spadkobiercę w postaci programu „prometeizmu” środowiska Kultury Paryskiej, który niemal całkowicie zdominował okres po 1989 r., tak ta druga – częściowo skompromitowana w okresie PRL – wciąż nie doczekała się godnej kontynuacji. Obecnie, w obliczu częściowego sukcesu idei prometejskiej na odcinku ukraińskim, ale również wobec pewnych jej niepowodzeń, coraz wyraźniej widać potrzebę dokonania korekty polskiej polityki wschodniej. Tym razem powinna ona przyjąć nieco bardziej „endecki” charakter, co nie oznacza, że pozostawać ma w opozycji do koncepcji Giedroycia i Mieroszewskiego. Wręcz przeciwnie. Wydaje się, że warunki do symbolicznego „pogodzenia Piłsudskiego z Dmowskim” zaistniały częściowo w warunkach III RP, a w pełni zaistnieć mogą w niedalekiej przyszłości. Co więcej, pogodzenie to mogłoby znaleźć oddźwięk nie tylko w obszarze polityki wschodniej i zagranicznej w ogóle, ale również w sprzężonych z nimi, kluczowych kwestiach polityki wewnętrznej.

Piłsudski i Dmowski
Koncepcja federacyjna Piłsudskiego zakładała utworzenie na ziemiach należących do Rosji – w oparciu o klucz narodowościowy – niepodległych Litwy, Białorusi i Ukrainy, połączonych w federację pod przewodnictwem Polski. Realizacja takiego scenariusza miała odbywać się z zachowaniem równouprawnienia wszystkich narodów federacji oraz w oparciu o porozumienie z Niemcami. Będąca jej przeciwieństwem koncepcja inkorporacyjna z kolei, polegała na utworzeniu państwa polskiego na ziemiach o przewadze ludności polskiej w porozumieniu z Rosją, a następnie asymilacji pozostałych mniejszości narodowych (z wyjątkiem Żydów). Jak wiemy żadnej z koncepcji nie udało się całkowicie wprowadzić w życie, jednak to właśnie polityka endecji ostatecznie zatriumfowała w praktyce.Czytaj dalej

Close